Haring geeft licht

Nooit horen zeggen, na het afhappen van de eerste Nieuwe 'nee, die smaakt nergens naar'. Slechte haringjaren bestaan niet.

 In mijn Haagse jeugd kwamen haringmannen met bakfietsen door de straat, waarop stond 'De gezonde apotheek' of 'Wees wijs eet haring van Gijs'. Ze hadden ook een 'roep'. Stratenver hoorde je er eentje aankomen die het 'De Hollandse Nieuwe' had versleten tot een loei, die klonk als 'De Nieuweheer'. Hij werd ook De Nieuwe Heer genoemd. Het wonder van de haring staat mooi beschreven in 'De ringen van Saturnus' van W.G.Sebald. Vertaling nu nog uitverkocht, maar door toedoen van oa. Tommy Wieringa in het najaar weer leverbaar. Sebald doet research in de oude haringstad Lowestoft. Eens gold de haring als een schoolvoorbeeld van onuitroeibaarheid van de natuur. Hij vermenigvuldigde zich in ongehoorde aantallen. Hele scholen haring werden op de kusten geworpen. Het meeste bedierf. De haring is taai, zijn doodstrijd duurt soms wel drie uur. Na een paar dagen begint dode haring licht te geven, te fosforesceren. Er is nog geprobeerd daar kunstlicht uit te maken.

Tags: 
nieuw interieur
het zaaltje

Sebalds Wertach

 In september 2005 was ik in het Duitse Wertach in het Allgaü, de geboorteplaats van W.G.Sebald (1944-2001), voor mij de belangrijkste naoorlogse Duitse schrijver en één van mijn helden.

 Sebald ontvluchtte Duitsland en woonde sinds 1970 in Norwich, Engeland. Na een afwezigheid van dertig jaar keerde hij er terug, eind jaren '80. Wanneer precies moet dit najaar een van de aangekondigde biografieën vertellen.Het is november, Max Sebald neemt zijn intrek in de 'Engelwirt', het Gasthof waar de familie Sebald na de oorlog jaren op kamers woonde, boven aan de voorkant. Hij blijft bijna een maand, tot in december, en noteert wat hem invalt over zijn jeugd hier. Hij heeft een kamer op de eerste verdieping aan de voorkant, precies op de plek waar hij met zijn ouders woonde.

 Achter is - nog steeds - het zaaltje. Hier zag hij als kind zijn eerste films, de Wochenschau, en zelfs toneel, de Raüber van Schiller. Het staat beschreven in 'Schwindel, gefühle', vanaf pag. 193 in de Fischer uitgave. In het Engels heet het boek 'Vertigo'. Een meeslepende rondreis langs de oude vierhoek Wenen, Triëst, Venetië, Salzburg, die eindigt in Wertach. 'Vragen er weleens mensen naar een schrijver?' informeerde ik. 'Dit jaar één keer, een paar Engelsen. Vorig jaar vreemd genoeg binnen één week opeens drie keer. Nee, verder niet.' Kijkend naar mijn foto's zie ik wat Sebald al vaststelde. De oude boerenherberg is van top tot teen onherkenbaar verbouwd en geworden tot: 'Eine Stätte gepflegter Gastlichkeit' in de 'neudeutsch-alpenländischer Stil'.

Tags: 
Tommy Wieringa in Music-Hall

Tommy en het toeval

 Tommy Wieringa was, met Hélène Gelèns, Wim de Bie en L.H. Wiener in de voorlaatste Music-Hall van dit seizoen.

 In februari 2006 bezocht ik Tommy op zijn Werkplek achter Weesp. Een bezoek dat mij en hem door drie stappen van het toeval leidde. Dat ging zo.Eerst vroeg ik hem of hij W.G. Sebald las. Het antwoord was nee. Ik ried hem dat aan.Daarna vertelde hij dat hij op het punt stond te vertrekken naar Engeland, waar hij een stacaravan had gehuurd op een vreemde plek aan zee, aan de rand van een klif. Een plaats die geleidelijk in zee stort. Er begon mij iets te dagen en ik vroeg hem waar dat was.

 Het bleek Dunwich. Ik zei dat komt voor in het boek 'De ringen van Saturnus' van Sebald, die woonde vlakbij, in Norwich.Er sluipt nu een merkwaardig toeval in dit gesprek, zei ik. En wat nog mooier is, een deel van de Amerikaanse kritiek is hard gevallen over de rol van het toeval in Sebalds werk. Hij heeft zich daartegen verdedigd. Hij zei dat zulke toevalligheden voor hem heel gewoon waren. Ik zei, dat geldt voor mij ook. Ik ken het 'al te toevallige'. En ik kijk er niet meer zo van op. Dinsdag sprak ik Tommy weer. De stacaravan was net niet in zee gestort. Groot enthousiassme over Senald. Hij had de 'Ringen van Saturnus' meegehad.We besloten dat het toeval, mits goed beschouwd en gehanteerd, de wereld groter kan maken.

Pagina's