William James en het vergeten

 William James bedacht de 'stream of consciousness'. In 1892 noteerde hij daarover oa. dit: 'Stel je voor, we proberen ons een vergeten naam te herinneren. Ons bewustzijn is eigenaardig. Er zit een gat in, maar niet zomaar een gat.

 Een intens actief gat. Een soort spookverschijning van de naam zit erin, die ons een bepaalde kant op wenkt, Die ons prikkelt met het gevoel dat we in de buurt zijn, en ons dan achteruit laat leunen zonder dat we het gezochte woord gevonden hebben.

 Als ons verkeerde oplossingen worden gesuggereerd reageert het gat in kwestie onmiddellijk met een afwijzing. Ze passen niet in de opening. En het gat van het ene ontbrekende woord voelt anders dan dat van een ander. Als ik vergeefs probeer me de naam van Spalding te herinneren is mijn bewustzijn anders van wat het is als ik me de naam van Bowles probeer te herinneren. (...) 

Het ritme van een verloren woord kan er zijn zonder het geluid om het aan te kleden; of het ontsnappende gevoel van iets dat de eerste klinker of medeklinker is drijven de spot met ons zonder ons verder te helpen. Iedereen moet wel het gekmakend effect kennen van het naamloze ritme van een vergeten liedje dat rusteloos in je hoofd blijft dansen, smekend om met woorden gevuld te worden.'

 En zo meer, veel meer. William James wil deze vage, onuitgesproken dingen hun plaats geven. Uit: ‘Pragmatism and other writings’. 

Tags: