Gekken

 In een verzameling Middeleeuwse stukken uit de New Yorkse Cloisters, met tekst van Wendy Stein, vind ik wat ik op al m'n reizen zocht. Ze zitten vaak half verscholen onder de steunen van een balkenplafond, Als terzijde, als decoratie. En daardoor ook weer als commentaar op de grote voorstelling in de kerk. De wereld is vol gekken, vergeet dat nooit!

 Deze steun laat twee acrobatische clowns ziet die over elkaar buitelen en bij hun baarden te pakken nemen. De beroemde abt Bernard van Clairvaux (1090-1153) nam het op voor die gekken in heilige ruimten: 'Daar in het klooster onder de ogen van de broeders die daar zitten te lezen, wat voor zin hebben deze belachelijke monsters, met hun gedeformeerde, sierlijkheid?'

 'Toch zijn marginalia niet zonder betekenis, zelfs als ze geen  deel uitmaken van een religieuze voorstelling.'

 In een andere brief vergelijkt Bernard zichzelf en zijn religieuze orde, de Cisterciënzers met jongleurs, acrobaten van de geest die de waarden van de wereldse en materialistische mensen op hun kop zetten.

 Je vindt ze overal waar de roomse religie heerst, in de marge van manuscripten, op de nok van kathedralen. Toen het Calvinisme kwam was het afgelopen. Een jammerlijke vergissing.