Emo Verkerk en Belle van Zuylen

 De schilder van nu ziet de schrijfster die leefde van 1740-1805. En valt voor haar. Wat er al niet omgaat in de boekenkast van Emo Verkerk.

 In de Amsterdamse galerie Willem Baars trof ik een net voltooide serie portretten van Belle van Zuylen. Welkom naschrift bij zijn grote Graag of niet-show in het Haags Gemeentemuseum. Lezen betekent bij Emo Verkerk het je letterlijk eigen maken van een schrijver - hier schrijfster. Met alle middelen, waaronder de schilderkunst. Noem het verliefdheid: Emo omvat, omhelst Belle. Ik herken het. Een omslagfoto kan bepalend zijn, de geur van een boek of de bladspiegel.

 En dan. Belle van Zuylen schrijft. Een brief, in 1768:

 'Mijn zinnen zijn net als mijn hart en mijn geest begerig naar genot, gretig naar de felste en de verfijndste indrukken. Niet een van de dingen die ik zie, geen klank, gaat voorbij zonder mij een gevoel van geluk of leed te verschaffen, de lichtste geur doet mij aangenaam aan of maakt mij misselijk; de lucht die ik inadem, wat zachter, wat fijner, beïnvloedt mij met alle variaties die zij zelf inhoudt. Oordeel nu over de rest, over mijn verlangens en over mijn afkeer. Als ik geen vader of moeder had, zou ik misschien Ninon (De Lenclos, de courtisane, W.) zijn, alleen subtieler en standvastiger; ik zou niet zoveel minnaars hebben: als de eerste aardig was geweest, geloof ik niet dat ik zou zijn veranderd en in dat geval weet ik niet of ik zo erg‑schuldig was geweest; ik zou tenminste door mijn deugdzaamheid het kwaad hebben kunnen herstellen dat ik de maatschappij had aangedaan door het juk af te werpen van een wijselijk ingestelde regel. Maar ik heb een vader en een moeder, ik wil ze niet in het graf helpen of hun leven vergallen...'.

 En dan overkomt Emo wat een verliefde gebeurt, hij ziet haar overal. De titels van zijn portretten getuigen van een wervelwind aan associaties. Belle te paard op een Amsterdamse gracht, in Scheveningen aan zee, klavecimbel spelend in een salon. Altijd prachtig gekleed. Zelfs Johan Huizinga leest haar. Belle bestijgt een keukentrapje in de sneeuw. Wat een mooie, rossige vrouw, met dat altoos opgestoken haar.

 Emo Verkerk leesschildert haar.