Christo's eerste

 Wanneer je iets inpakt gebeurt er van alles. Het wordt - heel kinderlijk - een cadeau.

 De vorm blijft een beetje behouden, je kunt er naar raden. En er ontstaan plooien. In de kinderziel neemt de plooi een onuitwisbare plaats in. Stoffen, vingertoppen, schaduwen en verborgen­heden spelen een spel met je.

 Wat de Bulgaarse kunstenaar Christo (Gabrovo, 1935) er ooit toe bracht stukjes wereld te gaan inpakken weet ik niet. In 1958 maakte hij z'n eerste. Een ingepakt olievat. Nu op de Europese Pop Art tentoonstelling in het Nijmeegse Valkhof, waar van alles uit internationale verzamelingen te zien is. Van daar ging het naar het inpakken van gebouwen, bruggen, eilanden. En in maandenlange samen­spraak met gemeen­telijke instanties en bewoners, alles samen met zijn inmiddels gestorven vrouw Jea­nne-Claude. Hier staat een model van de ingepakte fon­tein op het marktplein van Spol­eto.

 Zegt samensteller Frank van de Schoor in de catalogus: '...be­zwering, teneinde het alledaagse leven concreet en betekenisvol te maken.'

 Vanavond na 22.00 meer over Pop Art in de Avonden

Tags: 

Duisternis

 Donker augustuslicht. 's Ochtends al zit er zwart in de zon. Is duisternis bij ons vol dreiging en slechtigheid, in andere culturen hoeft dat niet.

 De Japanse schrijver Junichiro Tanizaki schreef het essay In praise of shadows (1933), waarin duisternis en schaduw juist de toegang tot het rijk van de schoonheid zijn. Duisternis is niet wat je niet kan zien, integen­deel, hij maakt je mogelijk te zien: 'Wij Oosterlingen vinden schoonheid niet in de dingen zelf maar in de vormen van schaduwen, het licht en de duisternis, die het ene werpt op het andere.'

 Duisternis wordt dan een voorwaarde voor zien: 'We schilderen onze muren in neutrale kleuren, zo dat de trieste, breekbare, stervende stralen kunnen verzinken in absolute rust.'

 In Düsseldorf bij 'Fresh widow', de (juist voorbije) tentoonstelling over het raam in de kunst zag ik werk van Gün­ther Förg (1952) die dat ter harte nam. Hij schildert ramen, halverwege verschijnen en verdwijnen. Zo blijkt bijvoorbeeld blindheid niet het tegenovergestelde van zien, nee, het maakt er deel van uit.

 Naar binnen kijken, naar buiten kijken. We zijn in het rijk van het verlangen.

Ruud Kuijer bij Waterwerk IV - Overstag (2007)
''je kunt er altijd doorheen kijken naar de omgeving''

Ruud Kuijer (2)

Vanmorgen was ik op 'Lands end', eind Isotopenweg.Waar vind je nog zo'n onbedorven mengeling van industrie- en bedrijfsterrein, spoor- en waterwegen? Met lukrake bouwsels, hopen grint en reuzenstapels buizen, biels en heipalen? Mijn hart springt op, je bent een jongen uit een buitenwijk of niet. En daar stonden ze, in het gelid, de Waterwerken.

 Weer begreep ik dat je aan foto's niks hebt in een geval als dit. Je moet er staan, het zien, in z'n proporties. Het kanaal, de spoorbrug, de Centrale en de vingertoppen doen het werk.    
En daar kwam Ruud Kuijer aangefietst, thermoskan koffie en een ontbijtkoek bij zich in z'n fietstas. De beeldhouwer die weet van bekisting, wapening en belasting. 

 In de loods van Werkspoor aan de overkant - waar de Waterwerken gemaakt worden omdat z'n eigen atelier te klein is - staat zijn vijfde sculptuur 'Circuit' klaar voor transport 6 meter hoog, 20 ton.
Maandagmiddag vanaf 16.00 gaat ie over het kanaal, waar Rijkswaterstaat de scheepvaart tijdelijk stillegt.
Ruud is een Hollandse Christo, die weet van de omgang met ondernemingen, autoriteiten en zwaar materieel.

Ann-Sophie Lehmann
Isadora Duncan doet sluierdans (jaren '20)
Aby Warburg

Plooien (2)

 Plooien, draperie, zijn in de kunst - door de eeuwen heen. sinds de Eyptenaren - niet louter versiering, ze brengen emoties en erotiek naar buiten. Uiterlijke beweging is innerlijke beweging. Maar sinds 1900 verdwenen de plooien. Waar bleven ze?

 Is Christo de laatste bewaarder van ons plooien-erfgoed?Of zijn plooien niet uit te roeien? Met Ann-Sophie Lehmann, redacteur van het tijdschrift Kunschrift sprak ik over het lente-themanummer: 'De bewogen plooi'. Van de raadselachtige windvlagen op doeken van Botticelli tot de cape - 'emotievanger' - van Superman.

 En over de legendarische kunstkenner, antropoloog en onderzoeker Aby Warburg (1866-1929), die alle visuele uitingen in een cultuur wilde bestuderen en daartoe het Warburg Institut in Hamburg (later Londen) stichtte, dat nog bestaat. Foto's en films werden dus ook bestudeerd, reclame, strips. Warburg zag zelfs de op Griekse beelden geïnspireerde sluierdansen van Isadora Duncan. Wat rest ons in deze jaren nog om betekenisvol te laten wapperen in de wind? Een sjaaltje en een plukje haar. Maandagavond na 21.00 is Ann-Sophie Lehmann te horen in de Avonden.

Ann-Sophie Lehmann
Beluister fragment