Pieter Pourbus in Gouda

 Vanmiddag in Gouda het werk van Pieter Pourbus (1523-1584) gezien, de Gouwenaar die de meest toonaangevende schilder van Brugge werd. In een rijd dat de wereld op losse schroeven kwam, artistiek, religieus, politiek.

 De tachtigjarige oorlog breekt uit. In een kroniek: 'De deer­licke lamentatie ende becl­agh vanden dis­tructie vanden Stede van Brugghe' (1590).

 Zie zijn ernstige portretten, nog ver van de gouden eeuw. Zijn voorzichtige pogingen tot renaissance. Dat is de charme van Pourbus, het zoekende. Zijn Laatste Avondmaal (1548) is een charmante warboel vergeleken met de eerdere orde aan tafel. Er wordt ruzie gemaakt een stoel valt om, men valt in slaap. En de duivel gluurt toe.

 Wat in zijn portretten en figuren het meest opvalt is hoe hij zijn personages treft. Bijbelse figuren zijn nog niet voorspelbaar door een stan­daard-uitbeelding. De Zeven vreugden van Maria (ca. 1550) laten haar van meerdere kanten anders zien dan de devote clichés.

 En zijn Maria Magdalena op de Bewening van 1565 omvat stevig en teder zijn dode pols, vlak bij het gat dat door zijn hand is geslagen.  

 Daarbij legt ze haar rechter wijsvinger tegen haar slaap. Een gebaar dat ik van geen andere schilder ken.

Tags: